Ga naar de homepage
Ga naar de homepage
Recreatief
52,6 km
Je fietst rondom de langste grensrivier van Nederland, het Schoonebeekergebied tussen Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek. In een groot deel hiervan stonden booën, veestallen voor ieder zo'n 20 runderen. Ze zijn inmiddels verdwenen maar waren meer dan 500 jaar belangrijk in de vetmesterij van runderen voor de voedselvoorziening in Nederland en Noord-Europa.
LET OP: ontbrekende nummers Fietsknooppunten in de routebeschrijving
In deze routebeschrijving was het technisch (nog) niet mogelijk een aantal Fietsknooppunten mee te nemen die in Duitsland liggen. Wij geven u daarom hier de volledige route volgens de Fietskooppunten. De vetgedrukte nummers ontbreken in de routebeschrijving.
88 - 89 - 98 - 63 - 13 - 68 - 70 - 08 - 39 - 45 - 14 - 11 - 92 - 25 - 46 - 38 - 54 - 94 - 41 - 34 - 01 - 03 - 86 - 88.
Fietsknooppunt 88
Nieuw-Schoonebeek
Navigeer naar startpunt
Nieuw-Schoonebeek
Navigeer naar startpunt
De Bonifaciuskerk werd in 1849 gebouwd op de gronden van de voormalige Gommersboo. De kerk werd in de 20e eeuw afgebroken maar de kerktoren bleef behouden.
Bonifaciuskerktoren
Europaweg 143
7766 AE Nieuw-Schoonebeek
Op Europaweg 143A staat het Museum Janning, ondergebracht in de voormalige pastorie van de Bonifaciuskerk. In dit museum ziet u de collectie kerkelijke kunst die pastoor Hein Janning tijdens zijn leven verzamelde. Aanvullende collecties werden verworven. Er wordt ook over de booën verteld.
Op de voormalige boo van de familie Wenny werd na een strijd met de kerk in Twist in 1825 een noodbegraafplaats ingericht, die tot 1855 in gebruik was. Toen werd het kerkhof bij de nieuwe Bonifaciuskerk in het centrum van het dorp ingezegend en kon hier worden begraven.
Begraafplaats Büter
Europaweg 219
7766 AG Nieuw-Schoonebeek
In deze omgeving stond vroeger de boo van de rijke Schoonebeeker familie Crusen. In 1935 werd hier een muntschat gevonden uit de periode 1533-1558 en dus al voor de Tachtigjarige Oorlog. Boer Crusen heeft ze hier waarschijnlijk als zekerheid in de grond gegraven.
Het Bargerveen is het grootste hoogveengebied van Noordwest-Europa. Het werd zo'n 10.000 jaar geleden gevormd en was ooit 3.000 vierkante kilometer groot. Toen het veen begon te groeien ontwikkelde zich hier het Bourtanger moeras. Er was al bewoning in 5.000 en 6.500 voor Christus.
Na vele eeuwen strijd over de grens tussen Hannover en Nederland werd in juli 1824 de definitieve grens vastgesteld. Er werden diverse grensstenen van Bentheimer zandsteen opgesteld. De Schoonebeeker boeren verloren zes booën in dit gebied.
In dit gebied ten noorden van Twist stonden tot 1793 zes booën die eigendom waren van de Schoonebeeker boeren. De runderen graasden hier in de gezamenlijke weide (compascuum). Na veel strijd met de kolonisten uit Münster verloren de Schoonebeeker boeren dit gebied.
Het Bourtanger moeras was interessant voor de bisschop van Münster om uit te geven aan zijn dagloners en keuters, zodat zij in dit gebied landbouwbedrijven konden ontwikkelen. Zij richtten zich op de boekweitteelt. De Schoonebeeker boeren waren hier niet gelukkig mee.
In 1771 probeerden vier inwoners uit Münster in dit gebied een huisplaats te stichten, maar ze kregen geen toestemming van de bisschop van Münster. Maar uiteindelijk volgde in 1784 toch toestemming en werd Hesepertwist gekoloniseerd. Zeven kolonisten vestigden zich hier in juli 1784.
Tussen twee armen van het Schoonebeekerdiep - de zogenaamde Noorderstrang en Zuiderstrang - was een voedselrijke weide ontstaan, waar de Schoonebeeker boeren 100 runderen weidden. Eeuwenlang werd er strijd gevoerd tussen de Schoonebeekers en Münstersen over dit gebied. Schoonebeek verloor.
Tot 1775 was dit gebied nog ongebouwd. In de periode tot 1788 werden er 52 woningen gesticht, evenals bij het Zwarte Water een kerk en kerkhof. Tot 1824 konden de inwoners van Nieuw-Schoonebeek (voorheen Bohendorp) hier hun doden ook begraven.
In 1824 werd de grens tussen Nederland en Hannover vastgesteld. Daarmee verloor de Schoonebeeker familie Hanken hun boo, die zij al eeuwenlang als meest zuidelijk gelegen boo hadden. Ze werden financieel gecompenseerd door de Schoonebeeker boeren.
Tussen 1656 en 1738 werd op de plek waar de Noorderstrang en Zuiderstrang van het Schoonebeekerdiep (GrenzAa) samen kwamen een boo gebouwd door de boeren uit Ringe. Deze werd Ringer Stall of ook wel de stal van Warsse von Munster genoemd. De omliggende booën zijn nog steeds aanwezig.
Niet alleen de boeren uit Schoonebeek hadden booën laten bouwen, maar ook de boeren uit Grootringe deden dat. Ze stonden als Koboden op een kaart uit 1620-1632. In deze omgeving stonden de booën van de families Stegemann, Aalmink, Robbert en Bremann.
In dit gebied lagen vroeger de Mönkemaete en de Ochsenbülte, waarop de booën stonden van de Ringer boeren Helwig, Ringerbrüggen, Kaalmink en Rosemann. Ze hoorden bij boerderijen uit Grossringe, die al aan het einde van de 14e eeuw werden vermeld.
De Kaalminkboo stond op de Mönkemate. De bekende Schoonebeeker schrijver Karst schreef daarover: Volgden wij met belangstelling het bereiden der traditionele boopannekoek […] met stille verbazing constateerden wij dat spek, worst, boter en eieren met kwistige hand werden toegevoegd.
Tegen het einde van de 18e eeuw was Drenthe vanuit de graafschap Bentheim via drie wegen bereikbaar. Voor Schoonebeek was de zandweg die bij de Wilmsbrug over het diep ging belangrijk o.a. omdat er graan op de molen van Emmelenkamp werd gemalen.
In oktober 1883 maakte Vincent van Gogh het schilderij 'Landschap in ochtendgloren'. Hierop schilderde hij de Nicolaaskerk van Schoonebeek en de toren van de Bonifaciuskerk in Nieuw-Schoonebeek. Bij een prachtige zonsopkomst hing er een sluiter van nevel boven de Bargerbeek.
De zeer bekende Hekmansboo behoorde vroeger toe aan de familie Scholten, die haar boerderij had staan op de huidige locatie van museum Zwaantje Hans Stokmanshof. Later kocht de familie Hekman de Scholtensboo en noemde deze Hekmansboo.
Zandstrooiboerderij Zwaantje Hans Stokmans Hof
Burgemeester Osselaan 5
7761 BS Schoonebeek
De Hekmansboo stond oorspronkelijk aan de Panddiek bij Koelveen. Ze verhuisde in 1959 naar Havelte en kwam in 1975 terug naar Schoonebeek. In 1996 ging de boo naar zuivelboerderij De Katshaar. En sinds 2021 is de boo terug in Schoonebeek, wachtend op restauratie.
De voormalige Hankenboo bij Twist was eigendom van de familie Hanken die op de Hankenhof woonde. De boerderij is al bekend vanaf 1597 en werd in 1862 geschikt gemaakt voor dubbele bewoning. De familie Hanken bewoont de boerderij nog steeds.
De familie Poppen kwam waarschijnlijk rond 1465 uit Ostfriesland om met een Eisen-dochter te trouwen. Er werd een boerderij gebouwd naast de Eisenhoven, die uitgroeide tot een boerderij met driedubbele bewoning.
De familie Eisen behoort tot de oorspronkelijke bewoners van Schoonebeek, die zich hier in het begin van de 13e eeuw vestigden. Zij bouwden drie boerderij naast elkaar, de zogenaamde Eisen-hoven. De middelste ervan werd Mulders genoemd. Ze hadden drie booën in de marke.
In één van de drie Eisen-hoven zitten zogenaamde Fensterbierscheiben in het bovenlicht van de toegangsdeur. Deze werden aangeboden bij het richten van de gebinten van een boerderij of bij een huwelijk. Daarna was er een feest, het Fensterköst of Fensterbeer.
De familie Wolbers vestigde zich in het begin van de 13e eeuw in Schoonebeek. Zij bouwden drie Wolbers-boerderijen, waarvan twee zich Schultjes en Prinsen gingen noemen. Elke boerderij had een boo in de Schoonebeeker marke.
De meeste bekende boo is de Wilmsboo, die oorspronkelijk eigendom was van de familie Wenny maar verkocht werd aan de familie Wilms. In 1828 brandden drie boerderijen af, waaronder die van Wilms. Er werd een nieuw huis gebouwd. Door goede huwelijkspolitiek werd Wilms de rijkste familie.
Deze plek in het Oostersebos is het meest gefotografeerde in Schoonebeek. Alle boerderijen waren voorheen eigendom van de familie Maags, die in 1780 uitstierf. Ze hadden twee booën in de Twist staan, die bij ze verloren bij de grensstrijd rond 1800.
De boerderij van de familie Hekman stond oorspronkelijk op het einde van het dorp Schoonebeek. Zij hadden daarom de verplichting om het hek tussen het dorp en de marke te openen. Daarom werd de familie Hekman genoemd. Later verplaatste de grens zich verder naar het oosten.
Het Oosteindscheveen maakte vroeger deel uit van de opstrekkende verkavelingen van de boeren uit het oosten van Schoonebeek. Tegenwoordig wordt het hersteld als een belangrijk stuk natuur, dat veel zeldzaam hoogveen bevat. Door kades en dempen van sloten wordt het water vastgehouden.
Tussen de Koelveenweg en de grens met Duitsland ligt een gebied van twaalf kilometer lang dat tot het begin van de 19e eeuw de Schoonebeeker marke vormde. Hier stonden 30 booën. Vanaf 1814 werd het gekoloniseerd door inwoners uit Münster en ontstond Nieuw-Schoonebeek.
Schoonebeek verdiende tot het begin van de 19e eeuw veel geld met vetweiderij van runderen. In 1943 werd hier aardolie gevonden en vanaf de zomer in 1945 groeide hier de aardolieindustrie uit tot het Texas van Nederland. Op deze plek lag vroeger de gezamenlijke hooiweide van Schoonebeek, het Blick.
De meest bekende boo is de Wilmsboo, oorspronkelijk eigendom van de familie Wenny maar in 1816 gekocht door Wilms. In 1975 werd de boo gerestaureerd, maar in 2024 in de brand gestoken door een inwoner van Nieuw-Schoonebeek. Herbouw volgde in 2008. Het is nu een woonhuis en B&B.
Fietsknooppunt 88
Nieuw-Schoonebeek
Navigeer naar eindpunt
Fietsknooppunt 88
Nieuw-Schoonebeek
Navigeer naar startpunt
Je fietst rondom de langste grensrivier van Nederland, het Schoonebeekergebied tussen Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek. In een groot deel hiervan stonden booën, veestallen voor ieder zo'n 20 runderen. Ze zijn inmiddels verdwenen maar waren meer dan 500 jaar belangrijk in de vetmesterij van runderen voor de voedselvoorziening in Nederland en Noord-Europa.
Parkeren en navigatie
De route start in het centrum van Nieuw-Schoonebeek, bij de toren van de voormalige katholiek Bonifaciuskerk. Hier is voldoende parkeergelegenheid op de parkeerplaats aan het begin van de Kerkenweg (bij de huidige katholieke kerk). Adres voor navigatie: Kerkenweg 1, 7766 AT Nieuw-Schoonebeek. De parkeerplaats ligt tegenover dit adres.
Routebewegwegwijzering
De booënroute is NIET voorzien van een aparte bewegwijzering, maar volgt bijna volledig de Fietsknooppunten.
LET OP: ontbrekende nummers Fietsknooppunten in de routebeschrijving
In deze routebeschrijving was het technisch (nog) niet mogelijk een aantal Fietsknooppunten mee te nemen die in Duitsland liggen. Wij geven u daarom hier de volledige route volgens de Fietskooppunten. De vetgedrukte nummers ontbreken in de routebeschrijving.
88 - 89 - 98 - 63 - 13 - 68 - 70 - 08 - 39 - 45 - 14 - 11 - 92 - 25 - 46 - 38 - 54 - 94 - 41 - 34 - 01 - 03 - 86 - 88.
Route splitsen
De route heeft een lengte van 52,6 kilometer, maar kan ook in twee delen worden gefietst. U kunt bij Fietsknooppunt 46 namelijk binnendoor fietsen terug naar het startpunt 88. Aan Duitse zijde rijdt u eerst over de Schoonebeeker Diek en als u het Schoonebeekerdiep hebt overgestoken, gaat dit over in de Aalminksweg. Aan het einde van deze weg bent u terug op het startpunt in Nieuw-Schoonebeek.
Honden
De fietsroute gaat over openbare wegen en er gelden geen verboden voor het meenemen van honden.
Eten & Drinken
Wil je wat eten of drinken tijdens deze fietstocht? Dat kan bij verschillende horecagelegenheden in met name Twist en Schoonebeek. Een groot deel van de fietsroute gaat echter door een gebied waar geen horecagelegenheden beschikbaar zijn. Dus houdt u daarmee rekening tijdens uw fietsroute. Neem bijvoorbeeld in ieder geval voldoende drinken mee voor onderweg.
Fietsknooppunt 88
Nieuw-Schoonebeek
Navigeer naar eindpunt
