Hekmanserve

De familie Hekman was in het bezit van twee booën. De bekendste daarvan is de Hekmansboo die bij de Panddijk ten zuiden van het Koelveen stond en diverse malen werden verplaatst en herbouwd. Maar deze boo was oorspronkelijk eigendom van de familie Scholten uit het Kerkeinde en dus eigenlijk geen Hekmansboo. De echte Hekmansboo lag tegen de huidige Duitse grens aan op de plaats ten zuiden van waar nu het pand Europaweg 333 te Nieuw-Schoonebeek staat.

De oudst bekende voorvader van de familie Hekman is Wessel Heckmans of Heck Wessel, die voor het eerst in 1598 werd vermeld. In het roggepachtregister van de pastorie van Schoonebeek werd hij samen met Engelbert Mages, Herman Mages, Engelbert Gijlers en Johan Hombarcht voor midwinterpacht aangeslagen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de erven Hoomberg, Hekman en Gijlers nieuwe stichtingen waren vanuit de twee Mages-erven. Het Westersebos, Kerkeinde en Middendorp waren de oorspronkelijke buurtschappen van Oud-Schoonebeek. Later werd aan de oostkant het dorp uitgebreid met het Oostersebos waarbij het erve Hekman de laatste en meest oostelijk gelegen boerderij was. Daarna begonnen de gemeenschappelijke woeste gronden van de Schoonebeeker boeren, de zogenaamde marke. Ter afscheiding van het dorp en de marke werd een hek over de zandweg geplaatst. Dit hek werd bediend door de bewoner van de laatste boerderij, die daarom de naam Hekman kreeg. Tegen het einde van de 16e eeuw werd Oud-Schoonebeek nogmaals in het oosten uitgebreid en werden de boerderij van Holties, Gijlers en Ellen gesticht tussen het Hekman-erve en de Ellenbeek. Het afscheidingshek werd daarop verplaatst tot na de Ellen-boerderijen bij de Ellenbeek. In akten uit de 19e eeuw kwam ‘het zogenoemde Benthek’ nog voor, waarvan de meest westelijk gelegen booën in de Schoonebeeker marke de onderhoudsplicht hadden.

Na Wessel Heckman ging het Hekmanerve aan het Oostersebos 25 over van vader op zoon, totdat er in 1769 alleen nog een erfdochter was. Daarna trouwden een aantal keren boerenzoons in, die de naam Hekman aannamen. Nakomeling Lefert Hekman bouwde in 1928 op de Hekman-opstrek, ten zuiden van het Hekman-erve, een dubbele woning aan Europaweg 28 en ging daar wonen. Het Hekman-erve werd vervolgens verhuurd. Door nalatigheid van de pachter brandde de boerderij in september 1934 af en werd een nieuwe boerderij gebouwd, die weer werd verhuurd. In november 1971 verkochten de erfgenamen Hekman de boerderij.

De oostelijke Hekmansboo was inmiddels niet mee in bezit van de familie. Het oude boogebouw werd vanaf 1816 bewoond door Jan Hindrik Sloot, die in dat jaar van de veenkolonie Adorf naar het Bohendorp (nu Nieuw-Schoonebeek) was gekomen. Het was mogelijk het enige boogebouw dat door Münsterse kolonisten werd bewoond. Jan Hindrik Sloot overleed al in 1817 en zijn weduwe hertrouwde in datzelfde jaar met Geert Luipen uit Adorf en die trok in op de Hekmansboo. In 1821 vertrok het gezin Luipen terug naar Adorf. In augustus 1821 vestigde zich de nieuwe huurder Joseph Scherpen uit Hesepertwist op de Hekmansboo. Zij verbouwden in de periode 1824-1832 de boo tot een volwaardig huis. In 1834 bouwde Scherpen ten noorden van de hoofdweg een nieuwe woning en werd de Hekmansboo afgebroken. Pas in 1856 kocht Berend Hendrik Scherpen de bij de boo behorende landerijen van de familie Hekman.