Crusenboo en muntschat

Een onbekende naam onder de Schoonebeeker families is die van de familie Crusen. Zij bewoonde vanaf het einde van de 16e eeuw een boerderij aan het Westersebo 18. De familie kwam niet uit Schoonebeek. Berent Cruise, geboren omstreeks 1559 verklaarde in 1643 dat hij rond 1580 in Schoonebeek was komen wonen. Hij was waarschijnlijk ingetrouwd bij de familie Uninge of Uny, die op dat moment op de oude Eninge- of Uny-hofstede aan de Norbruislaan 14/19 en Middendorp 24 woonde. De familieboerderij werd waarschijnlijk te klein en tussen 1580 en 1597 werden drie nieuwe boerderijen gebouwd in het Westersebos, de huidige huisnummers 18, 20 en 22. Daarvoor waren drie opstrekkende plaatsen gekocht tussen de opstrekken van het Bisschops- of Andrieserve en die van de families Wenny en Sassen. Een verre nakomeling van Berent Cruise was erfopvolger op het Crusenerve. Zijn naam was Berent Kroesen. Hij had geen mannelijke nakomelingen, maar vier dochters waarvan er drie jong overleden. Dochter Geesje trouwde in 1776 met Hindrik Wilms, zoon van de welgestelde familie Wilms uit het Oostersebos. En daarmee verdween de naam Crusen of Kroezen voorgoed.

De familie Crusen had uiteraard een boo, die bijna tegen de Duitse grens aanlag op het oosten van Nieuw-Schoonebeek. Tussen 1806 en 1824 werden de veestalling en hooischuur afgebroken. In december 1826 verkocht schoonzoon Hendrik Wilms de boogronden aan Jan Harm Gelshoorn, Berend Hendrik Lammerts en Jacob Rooschen, landbouwers in Nieuw-Schoonebeek. In de zomer van 1935 waren een aantal arbeiders bezig met grondontginning op de voormalige boogronden van de Crusenboo. Zij vonden daarbij een twintigtal munten, die van Spaanse afkomst waren en uit de 16e eeuw dateerden. De jaartallen 1533, 1558 en de naam van Filippus-Hisp, ofwel koning Philips II van Spanje, waren te lezen. De munten dateerden dus al van voor het begin van de Tachtigjarige Oorlog in 1568. De munten werden op een diepte van een halve meter gevonden en hadden waarschijnlijk in een stenen pot gezeten. Tijdens de oorlog tegen de Spanjaarden trokken deze bij de Wilmsbrug over het Schoonebeekerdiep, maar gingen naar het westen en niet in oostelijke richting, waar de Crusenboo stond. Het ligt voor de hand dat de familie Crusen – uit angst dat hun boerderij in het Westersebos wel eens ten prooi kon vallen aan Spaanse plunderaars – de munten in een stenen pot in de grond bij de Crusenboo heeft begraven.