Kapteyn Sterrenwacht


In januari 1963 kreeg architect ir. L.C. van der Lee van de Rijksgebouwendienst de opdracht tot het voorbereiden van de bouw van een sterrenwa…

In januari 1963 kreeg architect ir. L.C. van der Lee van de Rijksgebouwendienst de opdracht tot het voorbereiden van de bouw van een sterrenwacht ten behoeve van de Rijksuniversiteit van Groningen (RUG). In september 1963 werd de RUG zelf opdrachtgever en werd de supervisie overgenomen door de Afdeling Bouwzaken van de universiteit. Na een aantal jaren van observaties rondom Groningen viel de keus van de lokatie uiteindelijk op het terrein nabij Roden. Hier ondervond men de minste hinder van externe warmtebronnen, luchtverontreiniging en trillingen van bijvoorbeeld verkeer, die de waarnemingen zouden kunnen beïnvloeden. De bouw werd voltooid in 1965. Hiermee stond er een gebouw met een vloeroppervlak van 1.053 m² en met een inhoud van 4.690 m³. De voornaamste functie van de sterrenwacht was de vervaardiging, montage en het testen van in-strumenten waarmee metingen in het heelal konden worden verricht. Hier werden telescooponder-delen gemaakt voor diverse grote telescopen overal ter wereld. Daarnaast konden er astronomiestudenten terecht in het kader van hun opleiding. In afwijking van de tot dan toe gebouwde sterrenwachten kreeg de sterrenwacht in Roden een grote vierkante waarne-mingsruimte in plaats van de gangbare kleinere cilindrisch gevormde ruimte met dezelfde diameter als de koepel. Gebruikers van de koepel kregen zo meer ruimte voor de steeds groter en zwaarder wor-dende meetapparatuur die bij waarnemingen werd gebruikt. Bij de bouw van de koepel in Roden (di-ameter 7,64 m.) is het de constructeurs als eerste gelukt een zelfdragende koepel van deze grootte, zonder stalen spanten, geheel uit polyester te maken. Ten behoeve van het stijgend aantal studenten werd, behalve een leslokaal, ook een kleine telescoop in een afzonderlijke koepel (middellijn 3,08 m.) geplaatst, die vrijwel onmiddellijk de naam babykoepel kreeg. Deze diende tevens voor het geven van demonstraties aan bezoekers en is vervaardigd uit een enkele laag van met glasvezel gewapend po-lyester.

De spiegeltelescoop is, naar een ontwerp van ir. B. Hooghoudt te Leiden, gebouwd door Metaalbedrijf Rademakers te Rotterdam. De optiek is gemaakt door Askania uit Berlijn. De beplanting van het terrein werd in het algemeen laag gehouden, echter wel zodanig dat het aard-oppervlak geheel werd bedekt. Op deze wijze werd warmteaccumulatie in de grond (en dus luchttril-lingen) zoveel mogelijk voorkomen. De sterrenwacht is vernoemd naar de Groninger hoogleraar ster-renkunde en theoretische mechanica Jacobus Cornelius Kapteyn (1851-1922). Hoewel het gebouw in 1996 werd verlaten door de professionele astronomen, is het nog steeds een werkende sterrenwacht. De oude kijker is inmiddels vervangen door een moderne, op afstand be-stuurbare, telescoop en de oude koepelruimte is ingericht als kleinschalig museum.

Contact

Adres:
Mensingheweg 20
9301 KA Roden
Plan je route
Afstand:

In de buurt

Toon resultaten

Blijf op de hoogte

Ontvang maandelijks de leukste tips en inspiratie uit de Oerprovincie van Nederland.

Schrijf je in!