Werkkampen Oude Willem A en B

Hier is een uitgebreidere geschiedenis van de voormalige rijkswerkkampen Diever A en Diever B in de Oude Willem bij Diever.

1. Oprichting en Crisisjaren (1935–1941)

In de jaren 30 van de twintigste eeuw werd Nederland hard getroffen door de Grote Depressie. Om de massale werkloosheid aan te pakken, richtte de Nederlandse overheid de werkverschaffing op. In 1935 werd kamp Diever A gebouwd aan de Woaterseweg, kort daarna gevolgd door Diever B, dat slechts enkele tientallen meters zuidelijker lag. In de kampen zaten telkens zo'n 150 tot 200 werkloze mannen. Zij werden verplicht ingezet voor zwaar lichamelijk werk, zoals het ontginnen van heidevelden en bosbouwwerkzaamheden in het omliggende natuurgebied. 

2. Het Joodse Werkkamp (Januari 1942 – Oktober 1942)

Tijdens de Duitse bezetting veranderde de functie van de kampen drastisch. De nazi's wilden weerbare Joodse mannen isoleren van hun families en de samenleving om eventueel verzet te voorkomen. Om geen argwaan te wekken, vermomde de bezetter dit als een voortzetting van de normale werkverschaffing. 

Op 10 januari 1942 vertrok de eerste groep Joodse dwangarbeiders (voornamelijk Amsterdammers) per trein richting Drenthe. De omstandigheden waren vanaf het begin onbarmhartig.
• Extreme kou: De winter van 1942 was historisch streng, met temperaturen tot wel -20 °C. In de houten, slecht geïsoleerde barakken stond het ijs op de muren en bevroren de waterleidingen. 
• Zware arbeid: Zodra de vorst uit de grond was, moesten de mannen tot een meter diep heide omspitten en wegen aanleggen. 
• Toenemende repressie: Hoewel er in de eerste maanden nog enige vrijheid was (zoals het organiseren van bonte avonden of een wandeling naar het dorp), werd het regime in de loop van 1942 steeds strenger en nam de hoeveelheid voedsel drastisch af. 

3. De Ontruiming en Deportatie

De Joodse werkkampen bleken achteraf een voorportaal voor de vernietigingskampen te zijn. In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden alle Joodse werkkampen in Noord-Nederland in één grote, gecoördineerde actie ontruimd. De mannen van Diever A en B moesten te voet of per transport naar het nabijgelegen doorgangskamp Westerbork. Tegelijkertijd werden hun gezinnen thuis in de Randstad opgepakt en eveneens naar Westerbork gebracht. Vrijwel direct daarna volgde voor de meesten deportatie naar Auschwitz of Sobibor; slechts een enkeling overleefde de oorlog. 

4. Na de Oorlog tot Nu
Direct na de bevrijding in 1945 kregen de barakken een heel andere bestemming: het werd een interneringskamp voor NSB'ers en mensen die verdacht werden van collaboratie met de Duitsers. Eind 1946 werden de meeste houten barakken definitief afgebroken. [1] 

Vandaag de dag herinnert de omgeving nog nauwelijks aan deze zwarte bladzijde. Het terrein van de voormalige kampen herbergt nu Camping Hoeve aan den Weg. Wel zijn het voormalige pomphuis en de kantine bewaard gebleven als woonhuis en garage. Vlak bij de camping staat sinds 2002 een glazen gedenkteken aan de Bosweg om de herinnering aan de Joodse slachtoffers levend te houden.