Boom en Beekdalroute

3 uren 45 minuten (56,0 km)
Beheerd door: Recreatieschap Drenthe

De fietsroute ‘Boom en Beekdal’ van 56 kilometer brengt je in gevangenisdorp Veenhuizen: een bijzondere plek met een bijzonder verhaal. In de 19e eeuw stichtte de Maatschappij van Weldadigheid een landbouwende kolonie voor landlopers, bedelaars, weeskinderen en vondelingen. Veenhuizen was een zelfvoorzienend dorp met gevangenissen, scholen, kerken, een spinnerij en boerderijen. Het verhaal achter dit ‘pauperparadijs’, dat wordt verteld in het Nationaal Gevangenismuseum, raakt en maakt indruk.

Tijdens de fietstocht ervaar je niet alleen de geschiedenis van Veenhuizen. Je fietst langs hunebedden, door de fraaie Drentse dorpen Roden, Peize en Norg en je waant je terug in de tijd bij de havezaten en landgoederen in de omgeving van Paterswolde en Eelde. Stap onderweg ook van de fiets om te genieten van het uitzicht. Beklim de uitkijktoren Mensingebosch en kijk uit over het beekdal van het Lieversche Diep.

De fie…

Lees verder

De fietsroute ‘Boom en Beekdal’ van 56 kilometer brengt je in gevangenisdorp Veenhuizen: een bijzondere plek met een bijzonder verhaal. In de 19e eeuw stichtte de Maatschappij van Weldadigheid een landbouwende kolonie voor landlopers, bedelaars, weeskinderen en vondelingen. Veenhuizen was een zelfvoorzienend dorp met gevangenissen, scholen, kerken, een spinnerij en boerderijen. Het verhaal achter dit ‘pauperparadijs’, dat wordt verteld in het Nationaal Gevangenismuseum, raakt en maakt indruk.

Tijdens de fietstocht ervaar je niet alleen de geschiedenis van Veenhuizen. Je fietst langs hunebedden, door de fraaie Drentse dorpen Roden, Peize en Norg en je waant je terug in de tijd bij de havezaten en landgoederen in de omgeving van Paterswolde en Eelde. Stap onderweg ook van de fiets om te genieten van het uitzicht. Beklim de uitkijktoren Mensingebosch en kijk uit over het beekdal van het Lieversche Diep.

De fietsroute start bij de parkeerplaats bij het Gevangenismuseum in Veenhuizen, ter hoogte van de Oude Gracht 40, 9341 AB Veenhuizen (Knooppunt 78). Er is voldoende gratis parkeergelegenheid. Het is ook mogelijk de route aan de hand van de bewegwijzering op andere locaties op te pakken.

Deze route volgt de volgende fietsknooppunten: 78, 88, 86, 65, 70, 71, 74, 75, 73, 24, 37, 29, 35, 16, 20, 22, 07, 15, 48, 80, 84, 63 en 78. De route is te verkorten bij de fietsknooppunten: 88, 70, 71, 73 en 29.

Lees minder

Dit ga je zien

Startpunt: Oude Gracht 40
9341 AB Veenhuizen
Veenhuizen boeit

Tourist Info Veenhuizen

Oude Gracht 40
9341 AB VEENHUIZEN
Kids in cel

Nationaal Gevangenismuseum

Oude Gracht 1
9341 AA Veenhuizen
D1 Hunebedcentrum

Hunebed D1

9307 Steenbergen
speelgoedmuseum-kinderwereld-lehman-auto.jpg

Speelgoedmuseum Kinderwereld

Brink 31
9301 JK Roden
scheepstraschool.jpg

Scheepstra Kabinet

Schoolstraat 1
9301 KB Roden
Mensinge

Havezate Mensinge

Mensingheweg 7
9301 KA Roden
Museumpaviljoen.jpg

Museum De Buitenplaats

Hoofdweg 76
9761 EK Eelde
Hunebed D02

Hunebed D2

7814 Westervelde
Koepelkerk Veenhuizen

Koepelkerk Veenhuizen

Hoofdweg 112
9341 BK Veenhuizen
Bierbrouwerij%20Maallust%20B.V..jpg

Bierbrouwerij Maallust

Hoofdweg 140
9341 BL Veenhuizen
Eindpunt: Oude Gracht 40
9341 AB Veenhuizen

Beschrijving

Startpunt: Oude Gracht 40
9341 AB Veenhuizen
  • De fietsroute start op de parkeerplaats langs de Haulerweg in Veenhuizen vlakbij de Tourist Info Veenhuizen. Het oorspronkelijke Veenhuizen uit de 14e eeuw bestond uit zeven boerderijen en lag nabij de plek van de in 1660 afgebroken kapel op het Spaanse Kerkhof. Het gehucht en de omliggende gronden werden in 1818 gekocht door de Maatschappij van Weldadigheid met als doel het oprichten van een landbouwende kolonie voor landlopers, bedelaars, weeskinderen en vondelingen. In tegenstelling tot de kolonie in Frederiksoord ging het in Veenhuizen om een meer dwangmatige aanpak, waarvoor in totaal drie gestichtsgebouwen werden opgericht. De gebouwen met gracht, waarvan alleen het Tweede Gesticht (nu Nationaal Gevangenismuseum) resteert, zijn gebouwd in een carrévorm met lange zijden (circa 125 meter). In 1859 werd Veenhuizen overgedragen aan het Ministerie van Justitie en ontwikkelde zich als strafinrichting (nu penitentiaire inrichting). Veenhuizen werd door velen beschouwd als het 'Siberië van Nederland'. Het museum en de gebouwen op het terrein met een bijzonder verhaal zijn een bezoek meer dan waard.
  • Je stapt op de fiets richting Roden en komt door het dorpje Een. De naam Een is een Drents dialectische verbastering van Eden, dat waarschijnlijk turf betekende. Bij het esdorp Steenbergen, tussen Een en Roden, ligt hunebed D1. De hunebedden in Drenthe zijn genummerd van Noord naar Zuid. D1 is het noordelijkst gelegen hunebed. Het is een fraai, middelgroot en vrij compleet hunebed en het ligt schuin tegen de helling van een zandheuvel. Het hunebed is in 1953-1954 ingrijpend gerestaureerd
  • Roden wordt voor het eerst vermeld in 1139. Ook wordt in hetzelfde jaartal de hervormde kerk vermeld. De huidige kerk is uit de 13e en 15e eeuw. Naast de kerk ligt de havezate Mensinge. Het huidige huis is gebouwd in 1646 en is nu een museum. Het bijbehorende landgoed is een deel van het Mensingebos. Opvallend zijn de eikenlanen waarmee de bosvakken zijn omzoomd. Aan de rand van het bos staat het observatorium 'Kapteyn' van de Rijksuniversiteit Groningen. Op de Brink staat het standbeeldje van 'Ot en Sien' ter ere van kinderboekenschrijver H. Scheepstra (1859-1913) en illustrator C. Jetses (1873-1954). Het Museum Kinderwereld toont onder andere een collectie antiek speelgoed.
  • Net buiten Roden kun je genieten van het uitzicht over het beekdal van het Lieversche Diep vanuit de kleine uitkijktoren Mensingebosch.
  • Je zet koers richting Peize en geniet van het mooie Drentse landschap. Het dorp Peize wordt al in 1165 genoemd. In de 12e eeuw liet een Gronings adellijk geslacht de burcht ‘Huis te Peize’ bouwen. Helaas is de burcht in de 19e eeuw afgebroken en delen van de restanten zijn verwerkt in de boerderijen tussen de molen en de kerk. Vanaf 1600 tot 1840 was Peize de grootste producent van hop, voor de productie van bier, in Drenthe. De hervormde kerk is gebouwd in de tweede helft van de 13e eeuw. De huidige toren is in 1824 gebouwd. De kerk heeft één van de oudste orgels van Drenthe en is gebouwd in 1631.
  • Je verlaat Peize en fietst verder naar Eelde/Paterswolde. Het dorp Eelde wordt in een oorkonde al in 1139 genoemd en Paterswolde in 1447. Paterswolde is na de Tweede Wereldoorlog met Eelde vergroeid. Bekend in het gebied zijn de fraaie villa’s, waaronder de havezaten Vennebroek, Lemferdinge, Oosterbroek en landgoederen, De Braak en De Duinen. De huidige gotische kerk Onze Lieve Vrouwe- en Sint Gangulphuskerk dateert uit de 14e eeuw op een plek waar een tufstenen voorganger heeft gestaan. Opvallend zijn de schilderingen in het gewelf en de grafzerken waarvan de oudste stamt uit 1545 van de familie Sigers. Vlak voor de kerk ligt het Nijsinghhuis: een 17e eeuws huis dat dienst deed als Schultenhuis en Gemeentehuis. Bij Eelde vind je De Waterburcht. Dat is een restant van een Middeleeuws door drie grachten omgeven mottekasteel en een havezate. In 1266 is het kasteel verwoest, maar of het nadien weer is opgebouwd is niet bekend. Een mottekasteel is een vrij steile heuvel van ongeveer 5 meter voorzien van een houten of stenen toren. Ze werden in de 11e tot 13e eeuw aangelegd als machtsbasis voor lokale machthebbers. De bekendste motte in Drenthe is het kasteel van Coevorden. In de 17e eeuw werd op het terrein de havezate Terborch gebouwd, die in 1801 is afgebroken.
  • Je vervolgt de fietsroute richting Norg. Norg wordt voor het eerst vermeld in 1139. De hervormde Sint-Margarethakerk dateert uit de 13e eeuw en bezit twee zandstenen doopvonten: één uit de 12e eeuw en de andere, van Bentheimer zandsteen, dateert uit de 13e eeuw. Het Norgerholt ten zuiden van Norg dateert uit de 9e eeuw en behoort tot een van de oudste bossen van Nederlanden. Het is voornamelijk beplant met eik en hulst. Bij een kuil in het bos vergaderden vroeger de markegenoten van Norg. Tussen het Norgerholt en het gehucht Westervelde ligt D2, een klein hunebed. In Westervelde ligt het Huis te Westervelde (of Tonckensborg), een herenhuis met een boerderijgedeelte en sinds 1709 bewoon de door de familie Tonckens. Vanuit Norg is het nog een klein stukje terug naar Veenhuizen.
  • Je fietst langs de Koepelkerk Veenhuizen die omstreeks 1826 werd gebouwd als waterstaatskerk naar voorbeeld van de Koepelkerk te Smilde. De kerk was bestemd voor de Hervormde bewoners van de kolonie van de Maatschappij van Weldadigheid in Veenhuizen. De kerk is uniek vanwege haar achtkantige koepel en nog steeds als kerk in gebruik. Besluit je fietstocht met een bezoek aan bierbrouwerij Maallust. Lange tijd was gevangenisdorp Veenhuizen een zelfvoorzienend dorp. Naast de gevangenissen waren er ook scholen, kerken, een spinnerij en boerderijen. Op het industriecomplex werden de landbouwproducten uit de omgeving verwerkt. In wat ooit de graanmaalderij was, is nu bierbrouwerij Maallust gevestigd waar sinds 2011 op ambachtelijke wijze bier wordt gebrouwen.
  • De fietstocht ‘Boom en Beekdal’ zit erop. Strijk neer in een plaatselijk café of restaurant en geniet nog even na van deze mooie fietstocht.
Eindpunt: Oude Gracht 40
9341 AB Veenhuizen